Ryzyko zawodowe i sposoby jego oceny
Zgodnie z definicjami pojawiającymi się w przepisach prawnych, ryzyko zawodowe to „(…) możliwość wystąpienia niepożądanych, związanych z wykonywaną pracą zdarzeń powodujących straty, w szczególności niekorzystnych skutków zdrowotnych będących wynikiem zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy lub związanych ze sposobem wykonywania pracy” (Dz.U.Nr 129, poz. 844, z 26 września 1997 r. z późn. zm.). Wskazuje to nie tylko na zagrożenia wynikające z istoty pracy czy procesu realizowanego – w tym przypadku – w magazynie, ale także ze sposobu, w jaki pracownik wykonuje swoje zadania.
Ocenie ryzyka zawodowego służy szereg metod, takich jak m.in. analiza:

• przyczyn i skutków (Failure Mode and Effects Analysis – FMEA),
• what if – co jeśli,
• bezpieczeństwa procesu (Process Safety Analysis – PSA),
• drzewa błędu (Fault Tree Analysis – FTA),
• listy kontrolne (Check list – CHL).

Każda z technik może służyć w innym etapie pracy lub w innych procesach a wybór metody zależy od osoby przeprowadzającej ocenę. W przypadku oceny ryzyka zawodowego pracownika strefy kompletacji najlepszymi metodami mogą być „co jeśli” oraz analiza drzewa błędów (FTA).
Pierwsza z metod jest proponowana przez Centralny Instytut Ochrony Pracy do analizy prostych procesów i elementów o dużej liczbie zagrożeń. Polega ona na przewidywaniu wszelkich możliwych zagrożeń i zakłóceń (czyli wielokrotnym odpowiadaniu na pytanie „co się stanie, jeśli”) oraz proponowaniu działań redukujących i eliminujących ryzyko. Z kolei FTA pozwala ustalić związek przyczynowo - skutkowy prowadzący do konkretnej sytuacji, jak np. śmierć czy zranienie pracownika bądź zniszczenie obiektu.

Ocena ryzyka zawodowego w strefie kompletacji krok po kroku
Proces oceny ryzyka zawodowego zwykle rozpoczyna się od klasyfikacji czynności i oceny niebezpieczeństw. Każdemu zagrożeniu jest przypisywane odpowiednie ryzyko wystąpienia, a ponadto należy podjąć decyzję, czy mieści się ono w dopuszczalnych granicach. W niektórych przypadkach należy przygotować plan nadzoru ryzyka i ustalić działania, które pozwolą je minimalizować.
Kluczową częścią oceny jest identyfikacja zagrożeń. W przypadku procesu magazynowania – a w szczególności obszaru kompletacji – można je podzielić na związane z magazynowanymi towarami, urządzeniami magazynowymi, budynkiem magazynu oraz z pracownikami.

Zagrożenia związane z budynkiem magazynu i urządzeniami magazynowymi
Zagrożenia ze strony konstrukcji budynku magazynowego dotyczą wszelkich elementów znajdujących się w strefie kompletacji, która często stanowi jeden organizm ze strefami składowania i wydań. Zwracają tutaj uwagę takie elementy, jak fronty przeładunkowe, drogi transportowe, bramy magazynowe oraz podłogi i stropy. Znaczące jest również odpowiednie oświetlenie pomieszczeń magazynowych i mikroklimat. Kluczowy w tym elemencie jest projekt całego budynku.

Zagrożenia ze strony urządzeń magazynowych, tj. środków transportowych i urządzeń do składowania, obejmują w szczególności sposób zdejmowania towarów, ich układania na urządzeniach transportowych (po umieszczeniu np. na paletach lub w kartonach). Urządzenia te podlegają odpowiednim normom, zatem ryzyko zakupu nowego urządzenia w stanie zagrażającym życiu lub zdrowiu pracowników jest niewielkie, jednak niebagatelne znaczenie ma tutaj właściwe utrzymanie i serwis.

Zagrożenia z perspektywy pracowników oraz magazynowanych towarów
Do zagrożeń związanych z magazynowanymi towarami należą uszkodzone towary, towary w niewłaściwych opakowaniach oraz niebezpieczne substancje chemiczne. W strefie kompletacji nie powinny znaleźć się towary na wcześniejszych etapach procesu, jednak może tu dojść do uszkodzenia w trakcie składowania, które zostanie wychwycone dopiero podczas kompletacji. Istotne jest stosowanie odpowiednich procedur umożliwiających właściwe wykrycie i zidentyfikowanie potencjalnie niebezpiecznych elementów.

Równie dużą uwagę jak otoczeniu, należy przy ocenie ryzyka poświęcić pracownikom. Niezależnie od miejsca ich pracy, na możliwość powstania zagrożenia wpływa ich stan zdrowia, predyspozycje psychofizyczne, kwalifikacje, umiejętności i uprawnienia (np. do obsługi dźwignic czy wózków widłowych). W tym przypadku zmniejszaniu zagrożeń służą środki ochrony indywidualnej. Dokonanie oceny kończy się powstaniem dokumentacji ryzyka zawodowego, która zawiera m.in. opis stanowiska, zidentyfikowane zagadnienia, parametry ryzyka czy środki ochrony. W wynikach oceny ryzyka muszą się znaleźć ponadto zalecenia dotyczące okresowego monitorowania ryzyka , a także przepisy, normy i wytyczne prawne, które znajdują zastosowanie w tym przypadku.

Marcin Kucza,
Koło Naukowe „Logistyka”, Politechnika Poznańska
Foto: Log4.pl