Nie ulega wątpliwości, że mogą występować różne warunki jazdy, zaś w niektórych warunkach konieczna jest znajomość przez kierowcę maksymalnej wartości prędkości jazdy i przestrzeganie tej wartości. Ale jak można przestrzegać dopuszczalnej wartości prędkości, jeśli wózek nie ma wskaźnika prędkości? To prawda, że kierowca wózka poruszającego się po drodze wewnątrzzakładowej, tak samo jak kierowca samochodu na drodze publicznej, nie może cały czas patrzeć na wskaźnik prędkości jazdy, ale w miejscach ważnych dla zachowania określonej prędkości (na przykład na łuku drogi) powinien mieć możliwość sprawdzenia prędkości jazdy i dostosowanie jej do wymagań wynikających z zachowania bezpieczeństwa.

Dane dotyczące wypadków zarówno w kraju jak i zagranicą dowodzą, że nie jest możliwym zmniejszenie ryzyka wypadkowego do wartości akceptowalnej, jeśli nie są określone dopuszczalne wartości prędkości jazdy na drodze i nie są one przestrzegane. A więc wskaźnik prędkości jazdy jest istotną cechą wózka, ułatwiającą zachowanie bezpieczeństwa. Wielu producentów wózków wyposaża swoje wózki we wskaźniki prędkości jazdy. W tych przypadkach, gdy wózek nie jest wyposażony we wskaźnik prędkości jazdy, użytkownik może zainstalować wskaźnik prędkości jazdy, nabywając miernik prędkości jazdy produkowany przez producenta mierników prędkości jazdy. Celem niniejszego artykułu jest udzielenie podpowiedzi takim właśnie użytkownikom wózków poprzez przedstawienie niektórych mierników produkowanych przez firmę KEYTROLLER, LLC .

---

Firma KEYTROLLER LLC produkuje całą gammę przyrządów nie tylko mierzących prędkość, ale i pełniących inne bardzo ważne funkcje w aspekcie bezpieczeństwa użytkowania wózka. Wyżej wspomniane funkcje są realizowane w ten sposób, że przyrządy te są wyposażone (lub mogą być wyposażone opcjonalnie) w wiele elementów, będących same w sobie dość skomplikowanymi przyrządami, umożliwiającymi także monitorowanie wózka. Dlatego też można powiedzieć, że przyrządy te są jednostkami głównymi systemów monitorowania wózka. W dalszej części artykułu będzie stosowany termin „system”. Rysunki oraz dane dotyczące prędkościomierzy wózków zamieszczone w niniejszym artykule są dzięki uprzejmości ich producenta, tzn. firmy KEYTROLLER LLC.

SYSTEM MONITOROWANIA WÓZKA Z JEDNOSTKĄ GŁÓWNĄ KEYTROLLER 601
System z jednostką główną, tzn. przyrządem z wyświetlaczem, o symbolu 601 (patrz rys. 2) zostanie zaprezentowany szczegółowiej, szczególnie w aspekcie bezpieczeństwa użytkowania wózka.
System ten ma następujące właściwości, wybrane z całego ich szeregu:

• Umożliwia rozruch i zatrzymanie systemu i silnika wózka z klawiatury jednostki głównej – nie są potrzebne kluczyki, natomiast kierowca powinien wprowadzić, korzystając z klawiatury jednostki głównej swój kod dostępu, albo posłużyć się identyfikacyjną kartą dostępu RF przesuwaną nad klawiaturą jednostki głównej.
• Umożliwia kierowcy, przed rozpoczęciem zmiany, wypełnić, w sposób elektroniczny, wykaz sprawdzeń wózka.
• Rejestruje przypadki nie zachowania ostrożności przez kierowcę wózka – stosowanie systemu powoduje zmniejszenie uszkodzeń z tego tytułu o ponad 50%.
• Przypomina i ostrzega na wyświetlaczu jednostki głównej o terminie planowej konserwacji wózka.
• Ostrzega kierowcę wózka o przekroczeniu ustalonej wartości maksymalnej prędkości; zlekceważenie ostrzeżenia przez kierowcę powoduje włączenie się alarmu dźwiękowego i zarejestrowanie zdarzenia w rejestrze.
• W przypadku wystąpienia niektórych zdarzeń jak np. uderzenie wózkiem w element infrastruktury, następuje wyłączenie silnika napędowego wózka.
• System umożliwia monitorowanie niektórych parametrów pracy silnika wózka, np. ciśnienia i temperatury oleju; w przypadku wystąpienia nieprawidłowości następuje wyłączenie pracy silnika napędowego wózka, aby uchronić go przed poważnymi uszkodzeniami.
• System rejestruje dane umożliwiające ocenę wydajności pracy kierowcy i wykorzystania czasu pracy wózka.
• System w sposób samoczynny wysyła informacje e-mailowe o wystąpieniu niektórych zdarzeń.
• System umożliwia otrzymywanie przez kierowcę wózka informacji wysyłanych do niego z serwera sieci bezprzewodowej.
• Opcjonalnie system umożliwia monitorowanie stanu obciążenia układu hydraulicznego wózka w czasie pracy.
  

  Rys_1.JPG

System jest przeznaczony głównie dla dużych firm mających bezprzewodową sieć WiFi. W przypadku braku sieci WiFi, firma KEYTROLLER LLC oferuje rozwiązanie zastępcze w postaci systemu pod nazwą „KEY-MESH” (patrz rysunek 1), umożliwiającego stworzenie strefowego systemu sieci WiFi. System strefowy jest zbudowany z rutera („router”) i aż do siedmiu wzmacniaczy sygnałów WiFi („repeaterów”) zapewniających skuteczną pracę zastępczej sieci WiFi. Bezprzewodowy system z jednostką główną 601 oraz inne systemy tej firmy, mogą być stosowane w wielu wózkach z silnikami spalinowymi i elektrycznymi oraz w innych pojazdach – patrz rysunek 3.

    Rys. 2. Widok jednostki głównej 601 bezprzewodowego systemu monitorowania wózka

    Rys. 3. Pojazdy, w których są stosowane przyrządy KEYTROLLER
Wykaz najważniejszych odbiorców systemów firmy KEYTROLLER przedstawiono na rysunku 4.

    Rys. 4. Znaki firmowe najważniejszych odbiorców systemów KEYTROLLER

System z jednostką główna 601 jest dostarczany jako jeden zestaw, jak przedstawiono na rysunku 5. W zestawie tym znajdują sie jednostka główna, moduł przekaźnikowo-czujnikowy, moduł wstrząsów i regulowany wspornik do mocowania jednostki głównej.

   Rys. 5. System z jednostką główną 601dostarczany w jednym zestawie

Jednostka główna 601 ma budowę modułową przedstawioną na rysunku 6.

    Rys. 6. Budowa modułowa jednostki głównej 601
Jednostka główna jest wyposażona w wodoszczelną klawiaturę i kolorowy wyświetlacz LCD. Na wyświetlaczu podczas uruchamiania wózka standardowo można odczytać:

• datę;
• dzień tygodnia;
• czas;
• natężenie sygnału WiFi;
• ilość wolnego miejsca pamięci;
• adres IP;
• imię i nazwisko operatora;
• liczbę godzin pracy wózka;
• liczbę godzin czasu, jaki pozostał do przeglądu wózka;
• datę przeglądu wózka.

Podczas normalnej pracy zamiast liczb godzin standardowo na wyświetlaczu można odczytać aktualną prędkość jazdy wózka oraz maksymalną prędkość jazdy wózka (patrz także rysunek 14).
Zapłon i zatrzymanie pracy silnika następuje z klawiatury jednostki głównej (przyciski START i STOP). Nie jest potrzebna stacyjka z kluczykami. Znika problem straty czasu wynikający ze zgubienia lub uszkodzenia kluczyka. Ale każdy kierowca ma swój kod dostępu lub kartę identyfikacyjną dostępu. Rozwiązanie takie umożliwia uruchomienie wózka tylko upoważnionym i przeszkolonym kierowcom. Schemat połączeń elektrycznych jednostki głównej 601, przeznaczonej do wózka z napędem elektrycznym, przedstawiono na rysunku 7. Na rysunku tym uwidoczniono również nazwy najważniejszych składników systemu, przy czym oznaczony na tym rysunku czujnik wstrząsów jest w dalszej części nazywany modułem wstrząsów.

   Rys. 7. Schemat połączeń jednostki głównej 601 przeznaczonej do wózków elektrycznych

Na rysunku 8 przedstawiono możliwe usytuowanie modułu przekaźnikowo-czujnikowego w pojeździe. Nazwa tego modułu wyjaśnia jego przeznaczenie.

    Rys. 8. Usytuowanie modułu przekaźnikowo-czujnikowego w pojeździe

Moduł wstrząsów oraz jego umocowanie w wózku przedstawiono na rysunku 9.

    Rys. 9. Moduł wstrząsów i jego usytuowanie w wózku
Moduł wstrząsów ma małe wymiary, co ułatwia umocowanie go w wózku. Należy go umocować na powierzchni płaskiej poziomo – nie pionowo. Oś Y modułu wstrząsów – to kierunek przód - tył wózka, zaś oś X modułu – to kierunek bok – bok wózka. Moduł ten umożliwia przekonać się, że 5 do 10 % kierowców powoduje 80 % strat w wyniku uderzeń wózkiem. Natychmiast następuje zmniejszenie tego rodzaju strat o około 50 %. Na rysunku 10 przedstawiono regulowany wspornik do mocowania jednostki głównej.

                                    

      Rys. 10. Regulowany wspornik do mocowania jednostki głównej 601

Wspornik daje wiele możliwości usytuowania jednostki głównej w kokpicie wózka, jak to przedstawiono na rysunku 11.

                            

       Rys. 11. Przykłady usytuowania jednostki głównej umocowanej na wsporniku w kokpicie wózka

Na rysunku 12 przedstawiono możliwe zainstalowanie czujnika prędkości w wózku, z uwzględnieniem sytuacji, gdy w wózku czujnik prędkości jest już zamontowany np. przez producenta tego wózka.

    Rys. 12. Instalowanie czujników prędkości jazdy w wózkach

System monitorowania wózka umożliwia zarejestrowanie wyników obligatoryjnych sprawdzeń wózka na początku zmiany. Na wyświetlaczu jednostki głównej 601 kierowca wózka może przeczytać wykaz obligatoryjnych sprawdzeń wózka. Wypełnienie wykazu jest bardzo proste – nie ma pracy „papierkowej”. System może być dostarczony z treścią wykazu sprawdzeń w różnych językach, w tym w języku polskim. Konsekwencje niespełnienia wymagań różnych pozycji wykazu sprawdzeń obligatoryjnych wózka przedstawiono na rysunku 13.

    Rys. 13. Następstwa niespełnienia wymagań różnych pozycji wykazu obligatoryjnych sprawdzeń wózka przed rozpoczęciem zmiany

W przypadku wózka, w którym pas bezpieczeństwa kierowcy ma łącznik elektryczny, to, jeśli kierowca nie zapnie pasa po upływie ustalonej liczby sekund lub jeśli pojazd rusza z kierowcą z nie zapiętym pasem, to po upływie ustalonej liczby sekund, system się wyłącza.
W przypadku jeśli kierowca opuści fotel na wózku i nie powróci po upływie czasu ustalonego w systemie, system i silnik pojazdu się wyłączają samoczynnie. W ten sposób kontroluje się i zmniejsza czas zbędnej pracy jałowej silnika pojazdu.
System umożliwia kontrolę prędkość jazdy wózka, a w przypadku przekroczenia zadanej prędkości granicznej, przypomina o tym kierowcy – patrz rysunek 14.

    Rys. 14. Prędkość jazdy wózka
System ułatwia także kontrolę korzystania z wózka. Nie występuje sytuacja, że nie wiadomo kto wziął wózek i nie wiadomo gdzie on jest. W rejestrze systemu są zapisywane wszystkie zdarzenia dotyczące wózka łącznie z ewentualnymi kolizjami, czasem ich powstania i nazwiskiem kierowcy. Z doświadczenia firmy KEYTROLLER LLC wynika, że dobrzy kierowcy lubią system, natomiast inni kierowcy – nienawidzą go.

SYSTEM MONITOROWANIA PRACY WÓZKÓW Z JEDNOSTKĄ GŁÓWNĄ KEYTROLLER 105.
System ten został opracowany z myślą o małych i średnich firmach.

System ten ma między innymi następujące właściwości:
-Umożliwia rozruch i zatrzymanie systemu i silnika wózka z klawiatury jednostki głównej – nie są potrzebne kluczyki; natomiast kierowca powinien wprowadzić, korzystając z klawiatury jednostki głównej, swój kod dostępu, albo posłużyć się identyfikacyjna kartą dostępu RF przesuwaną nad klawiaturą jednostki głównej.
-Umożliwia kierowcy wypełnienie, w sposób elektroniczny, rejestru wymaganych sprawdzeń wózka, przed rozpoczęciem zmiany.
-Przypomina o terminie planowej konserwacji wózka
-Wskazuje prędkość jazdy, informuje o niezapiętym pasie, informuje o temperaturze oleju.
Na rysunku 15 przedstawiono występujące wersje jednostki głównej systemu KEYTROLLER 105.

 

SYSTEM SPEEDTROLLER

System ten:
-wskazuje prędkość jazdy wózka (w milach na godź lub w km/h) na wskaźniku prędkości;
-po przekroczeniu ustalonej prędkości, po upływie „czasu łaski”, system wysyła sygnał świetlny i dźwiękowy (syrena - 120 dB).
Na rys. 16 przedstawiono wskaźnik prędkości w tym systemie.

 

PODSUMOWANIE
Firma KEYTROLLER LLC oferuje całą gammę systemów do pomiaru i wskazywania prędkości. Systemy te są o różnych właściwościach i różnych cenach. Orientacyjne ceny wyżej omówionych systemów wynoszą:

• system z jednostką główną 601 – około 1750 USD;
• strefowy system WiFi „KEY-MESH” – około 600 USD;
• system z jednostką główną KEYTROLLER 105 – około 760 USD;
• system SPEEDTROLLER – około 570 USD.

Nie ma więc dużych przeszkód aby, poprzez zainstalowanie wybranych systemów, stworzyć warunki do zmniejszenia ryzyka wypadkowego podczas użytkowania podnośnikowych wózków jezdniowych.

Antoni Saulewicz
Centralny Instytut Ochrony Pracy-Państwowy Instytut Badawczy