Polecamy
Łańcuch dostaw w systemie VMI
Jak uczynić łańcuch dostaw szczuplejszym, mniej zasobochłonnym, bardziej responsywnym? Jak pozbyć się zbędnego zapasu zapełniającego regały, który - generując koszty, a nie będąc częścią strumienia wartości - jest niczym innym, niż marnotrawstwem? Duży potencjał kryje zarządzanie zapasami przez dostawcę - vendor-managed inventory (VMI). Od czasu pierwszego wdrożenia w latach '80, przez partnerów Wal-Mart i Procter & Gamble, zalety systemu odkrywane są w wielu łańcuchach dostaw.
Istota koncepcji
Istotą rozwiązania jest przeniesienie odpowiedzialności za zarządzanie zapasami z odbiorcy na dostawcę. Potencjalne korzyści z VMI wynikają z założenia: że to dostawca (jak pokazuje praktyka - zwykle producent określonego asortymentu), odpowiedzialny za zaopatrzenie odbiorcy tylko w ograniczoną ilość własnych produktów, zrobi to efektywniej, niźli dystrybutor operujący wiele szerszym asortymentem. Ponadto - w tradycyjnym łańcuchu dostaw, dostawca planuje swoje działania dysponując jedynie zamówieniami. Po wdrożeniu VMI ma dostęp do informacji o realnym popycie.
Rysunek 1. Schemat procesu zamówienia w tradycyjnym i VMI łańcuchu dostaw
Źródło: Opracowanie własne
W jakich przypadkach VMI może być opłacalne? Czy możliwe jest zidentyfikowanie czynników warunkujących powodzenie wdrożenia? Analiza studiów przypadków pokazuje, że istnieje szereg istotnych zależności.
Cechy łańcucha dostaw
Istotnym motywem zastosowania VMI w łańcuchu dostaw jest dążenie do integracji dostawcy i odbiorcy. Dzięki zastosowaniu koncepcji wspomagane jest m.in. zarządzanie zapasem, planowanie, a także prognozowanie popytu. Błędy w realizacji tych procesów mogą powodować tzw. "efekt byczego bicza" (ang. Bullwhip Effect) w łańcuchu dostaw. Obrazujący zjawisko rysunek 2. przedstawia jak niewielkie odchylenia popytu zgłaszanego przez odbiorców finalnych, rosną wraz z przepływem informacji w górę łańcucha dostaw. Po wdrożeniu VMI informacja o realnym popycie głębiej penetruje łańcuch dostaw, istotnie redukując ten niekorzystny efekt.
Relacje dostawcy i odbiorcy w łańcuchu dostaw muszą mieć partnerski charakter - VMI jest formą ścisłej współpracy, która wymaga biznesowego zaufania. W historiach udanych wdrożeń wątek zbieżności strategii rozwoju przewija się każdorazowo. Partnerską współpracę trzeba oprzeć jednakowoż na ścisłych zasadach. Wymagane jest ustalenie po pierwsze pożądanych wartości KPI, m.in. czasów dostaw, poziomu obsługi klienta, oraz po drugie procedur postępowania, m.in. ze zwrotami. Niezadowolenie partnerów z wdrożenia może wynikać z niedokładnego ustalenia procedur, a pomiar efektywności jest warunkiem zadowolenia z VMI.
Krytyczną rolę w VMI odgrywa informacja, której przepływ w łańcuchu dostaw powinien pozostawać niezakłócony. Jaka to informacja? W przypadku, gdy dostawcą jest producent lub dystrybutor, klient (handlowiec) powinien przekazywać informacje o zamówieniach klientów oraz poziomie zapasów. W innym wariancie, gdy klientem jest producent, konieczne jest ustalenie, czy produkcja jest wykonywana na zamówienie, czy na zapas. W pierwszym przypadku dostawca musi posiadać informację o wpływającym zamówieniu, w drugim odbiorca zobligowany jest do dostarczania informacji o harmonogramie produkcji.
Rysunek 2. Efekt byczego bicza w łańcuchu dostaw
Źródło: A Pluta – Zaremba, Efekt Byczego Bicza w Łańcuchu Dostaw, Gospodarka Materiałowa i Logistyka – fragment, nr 5/2002, str. 2
Współczesne łańcuchy dostaw mają częstokroć charakter sieciowy. Klienci w łańcuchu zaopatrywani są przez wielu dostawców. Gdy rozpatruje się możliwość zaangażowania w VMI, podmiot musi wziąć pod uwagę istotny czynnik powodzenia: kryterium wyboru potencjalnego partnera. Z kim współpracować w tym zakresie? Przede wszystkim z największymi i najważniejszymi partnerami. Nie ma znaczenia, czy inicjatorem jest dostawca czy odbiorca. W zależności od strony inicjatywy istnieją jednak istotne zagrożenia: dla dostawcy przede wszystkim koszty, dla klienta wzrost zależności i wyciek tajemnic handlowych.
W jakich branżach? Które produkty?
Cały tekst na stronach bibloteki tutaj.
Estera Kowacka
Jakub Knauer
Damian Popek
Naukowe Koło Logistyki DIALOG
Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach
